Ülkü Yüce yazdı: “Ahmet Haşim, Modern Şiir Ve Empresyonizm Üzerine Bir Deneme”

Empresyonist resim ve modern şiirdeki devrim aynı sularda yıkanmıştır. Empresyonist fırçalardan, doğanın, ressamın iç dünyasına yansımaları damlar. Tuvale renklerle serilen, tabiatın, ressamında nasıl bir “izlenim” bıraktığıdır. Gerçek, öyle üzerinde durulası bir değer sayılmaz da, buğulanır, sislenir, renk ve form değiştirir. Karşısına geçen her bir gözün algısıyla yeniden yaratılır; başka bir buğu, sis, renk ve form silsilesi haline dönüşür. Tıpkı şairinin başka türlü anlatılamaz olanını açık edebilmek için kelimelere döküverdiği şiirin, her bir okuyucunun dimağında yeniden yaratılması gibi.

Selefi Verlaine’in “De la musique avant toute chose” deyişi gibi, Haşim de şiiri, söz ile müzik arasında, sözden çok müziğe yakın bir yere koyar. Türkçe’de bunu daha iyi ifade eden var mı bilinmez; ötüşünü dinlemeyi bilmeyip bir kuşun etine niyetlenmek olarak görür “şiirde mana arayışı”nı Ahmet Haşim; böylece Türk şiirine ilk empresyonist renkleri katar. Empresyonistlerin modern dönemin sürreel anlayışına ön ayak oluşu gibi, Haşim’in şiiri de, yeni Türk şiirini doğurur. Nasıl ki empresyonistler, “ey bakan iki göz, bende gerçeği arama, bulamazsın zaten, bu benim gördüğüm ve içime yansıyandır” derse, modern şiir ile şairi “ey okuyucu, anlam kaygınla yaklaşma şiirime, bülbülün sesine niyetlen; al bu mısraları ve kendi içinde tekrar yarat” der. 

Claude Monet, İzlenim: Gündoğumu, 1872

Empresyonist renklerin titreşen ve kararsız ışığında her göz başka görür. Haşim, “Hiçbir çehre hayalde göründüğü kadar hakikatte güzel değildir. **” der, böylece şiirin okuyucusunu, resmin izleyicisini, yani özetle sanatçının muhatabını alır, tüm dayatmalardan kurtarır, özgür kılar. Şiirin kendi ruhumuzdaki yansımasıyladır ki, “Tanıdığımız biçimlerden yapılmış yeni bir resim, bildiğimiz seslerin söylediği yeni bir şarkı***”dır artık sözcükler. Her birimiz için başka bir şarkı; daha da ötesi, her dinlediğimizde bizim için de başka bir şarkı…  

*: “De la musique avant toute chose” : “Herşeyden önce müzik”

**: Ahmet Haşim, Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar / Piyâle (İstanbul – İkdam Matbaası, 1928)

***: İsmet Özel, Şiir Okuma Kılavuzu, Şule Yayınları

ÜLKÜ YÜCE

 12 Nisan 2015 Paris

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*