Furkan Bayrak yazdı: “Fatih Sultan Mehmet Han Hakkında Düşünceler 2”

Fatih Sultan Mehmet Han Hakkında Düşünceler 2

Yüce Türk hakkındaki genel bilgileri daha önceki düşün yazısında belirtmiştim. Şimdiki yazı önceki yazının devamıdır.

Fatih ve dönemi hakkında kaleme alınan önemli olduğunu düşündüğüm kaynakları belirterek, bu kaynaklar doğrultusunda düşüncelerimi ifade edeceğim.

Yüce Türk’ün dönemi hakkında en önemli belge araştırmasını yapan bilim adamlarının başında Halil İnalcık hoca gelmektedir. Onun “Fatih Devri Üzerine Tetkikler ve Vesikalar 1” adlı eseri oldukça kıymetlidir. Bu dönem hakkında birçok asıl belgeyi ve Fatih’e yakın dönemdeki yazarların eserlerini inceleyerek ortaya özgün bilgiler çıkarmıştır. Özellikle Fatih’in tahta çıkma süreciyle alakalı somut veriler sunmuştur.

Yüce Türk ve dönemi hakkında yayınlanan en önemli kaynaklardan biri de yıllarca dünyanın en eski haber ajansında çalışmış, kitap yazarken tarafsız çıkarımlarını ve geniş kaynak kullanımını taktir ettiğim yazar Fransız André Clot’un “Fatih Sultan Mehmet” adlı eseridir. Oldukça akıcı bir dille yazılan bu kitap Fatih dönemi ve Fatih’in kişiliği hakkında geniş bilgiler vermektedir. Bu eserde üzerinde durulan konulardan birisi Yüce Türk’ün imar ve eğitim faliyetlerine verdiği önemdir. Fethettiği şehirlerde imara önem veren Fatih, özellikle İstanbul’u almasından sonra mimari yapılara zarar vermemeleri için ordusunu uyarmıştır. Çünkü bilindiği üzere bu dönemde savaş kazanan ordunun kazandığı şehri ganimetler için yağma etmesi normaldir. Bu yağmalar değerli hazineler ve köle ticareti için insan elde etmek maksadıyla yapılmaktadır. Dolayısıyla Fatih İstanbul’u aldıktan sonra askerlerine yapılara zarar vermemeleri şartıyla şehri üç gün yağmalamalarına müsade etmiştir. Yağma sonrası ise Fatih çeşitli planlar doğrultusunda yönetici ekibine ve zengin tebaasına, kendi adlarına imar faaliyetlerini yapmalarını emretmiştir. Ve böylece yönetici ve zengin tebaası camiler, imaretler, hanlar vb. eserler yaptırmak için kolları sıvamıştır. Yanı sıra şehrin kültürel ve ticari amaçlar doğrultusunda büyümesi için Türkleri, Ermenileri, Rumları,Musevileri planlı bir şekilde şehre yerleştirmiştir. Bu doğrultuda İstanbul’un kimi bölgelerinde Rum, Ermeni, Müslüman, Yahudi mahalleleri oluşturulmuştur. Dolayısıyla zamanla İstanbul kültür, sanat ve ticaret merkezlerinin en büyüklerinden biri olmuştur.

Eğitim konusuna da önem veren Fatih, Enderûn gibi kademeli ve yüksek eğitimlerin verildiği kurumlar kurdurmuştur. Enderûn bilindiği üzere devşirme çocukların yüksek kalitede eğitim gördüğü kurumdur. Bu kurum Osmanlı İmparatorluğunun önemli bürokratlarını yetiştirmiştir. Han’ın Enderûn’u kurdurması eyleminden, devleti yönetecek kişilerin eğitimli olmasını istediğini rahatça anlayabiliriz. Dolayısıyla Fatih’in bilime önem verdiği su götürmez bir gerçektir. Bu gerçeği bir örnekle daha pekiştirirsek; döneminde devlet yönetimi için şart olan hukuk sistemini geliştirmek için çalışmalar yapmıştır. Geçmiş kanunları toplatmış, yenileriyle birleştirerek kitap haline getirtmiştir. Yetmemiş bu kanunları bölgesel olarak da yazdırıp toplatmıştır.

Fatih Sultan Mehmet ve dönemi hakkında bir diğer kaynak; ünlü Romanyalı tarihçi Nicolae Jorga’nın “Büyük Türk Fatih Sultan Mehmet” adlı eseridir. Yazar bu eserinde Fatih döneminde yaşamış ünlü Bizanslı tarihçiler; Laonikos Halkokondilis, Dukas ve Kritovoulos’tan sık sık alıntılar yapmıştır. Ayrıca Fatih dönemi Vedenik, Sırp, Macar, Eflak, Boğdan ve İtalya yönetimlerine ait belgelerden de sıkça yararlanmıştır.

Jorga bu kitapta diğer kitaplardan farklı olarak Fatih dönemi yapılan sefer ve savaşlar konusunda oldukça ayrıntılı betimlemeler vermiştir. Ayrıca Jorga, Fatih Sultan Mehmet Han’ın, diğer Türk hükümdarları “Cengiz” ve Timur gibi Türklüğe özgü olan Han ünvanına kullandığını, yani Fatih’in Türklüğünün farkında olduğunu somut örneklerle eserinde belirtmeye çalışmıştır. Görüldüğü üzere Jorga, Cengiz Han’ı Türk olarak kabul etmiştir.

Sonuç olarak Fatih ve dönemi hakkındaki yerli ve yabancı tüm kaynaklarda olumlu bilgiler daha ağır basmaktadır. Dolayısıyla Fatih Han tarihe ismini onurlu harflerle yazdırmıştır.

Furkan Bayrak

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*