Arif Olgun Yeşilyurt yazdı: “Kara Yılkı Edebiyat Dergisi ve Dergiciliğimizin Tarihi”

KARA YILKI EDEBİYAT DERGİSİ VE DERGİCİLİĞİMİZİN TARİHİ

Kara Yılkı Edebiyat Dergisi geçtiğimiz günlerde yeni yayın hayatına başladı. Kara Yılkı Edebiyat dergisinin çıkışı ne ilk ne de son olacak. Bu hareket, günümüz edebiyat dergiciliğine yeni bir soluk katmak derdinde. Her edebiyat dergisinin çıkışı aslında bir doğum sancısını andırır. Zorlu, meşakkatli bir süreçtir. Ama bu sancı sona erdiğinde elimizde nur topu gibi bir çocuk alırız. Bu çocuk o kadar sevimli ve gözleri ışıl ışıl parlayan bir çocuktur ki onu herkese göstermek isteriz. Ancak onu büyütmek hiç de kolay değildir. Günümüzde edebiyat dergilerinin maddi olanaksızlıklar sebebiyle hayatta kalmaları çok zorlaşmıştır.

Edebiyat tarihimize şöyle bir göz attığımızda hayatta olan veya olmayan bir çok aşri ve yazarlarımızın edebiyat dergileri çevresinde toplandıkları ve bir akımın öncülüklerini yaptıklarını görmekteyiz. 1861-1923 yılları arasında, Servet-i Fünun Edebiyatı’nın oluşmasını sağlanayan Servet-i Fünun Dergisi, Türkçülük akımını destekleyenlerin çıkarmış olduğu ve başında Ömer Seyfettin’in bulunduğu Genç Kalemler, Cumhuriyet sonrası edebiyatımızın tohumlarını atan,  yazarları arasında Yahya Kemal’in, Ahmet Haşim ve Ahmet Hamdi Tanpınar gibi üstadların bulunduğu Dergah dergisi, kendi dönemlerini ve günümüz edebiyatı oldukça etkilemişlerdir. 1923-1933 yılları arasında edebiyat dergilerinde azalma olmasına rağmen bu dönemde Nazım Hikmet’inde yazılar yazdığı Resimli Ay, Hayat Mecmuası, Fikirler, Güneş, Meşale ve Uyanış gibi dergiler edebiyat alanını boş bırakmamışlardır. 1933-1942 yılları arasında köy edebiyatı etkili olmuştur. Bu edebiyat akımı dergilerde yer bulmaya başlamıştır. Bu dönemin ilk dergisi İnsan dergisidir. Daha sonra Ülkü ve Varlık dergileri çıkmaya başlamıştır. 1943’te yayınlanan Necip Fzıl Kısakürek’in Büyük Doğu’su 1978 yılına kadar yayınlanmış ve toplum üzerinde oldukça etkili olmuştur. 1950-1960 yıllarına arasında günümüz edebiyatında hala severek okuduğumuz şair ve yazarların edebiyat sahnesine çıktıkları yıllardır. Attila İlhan, Behçet Necatigil, Metin Eloğlu gibi şairler ile, Yaşar Kemal, Orhan Kemal, Fakir Baykurt, Talip Apaydın, Tarık Buğra gibi yazar ve romancılarımız eserler vermeye başlamışlardır. 1960-1970 yılları edebiyat dergilerinin en hareketli olduğu dönem diyebiliriz. İkinci Yeni akımının en önemli şairlerinden olan Cemal Süreya 1966’da Papirüs Edebiyat dergisini çıkararak dönemin şairlerini bu dergi etrafında toplamaya çalışmıştır. Ülkü Tamer, Edip Cansever, Sezai Karakoç, İsmet Özel, Ataol Behramoğlu, Behçet Necatigil, Haldun Taner, Leyla Erbil, Ahmed Arif, Ece Ayhan, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Enis Batur, Nazım Hikmet, Refik Durbaş, Sait Faik Abasıyanık, Salah Birsel ve Yaşar Kemal gibi isimlerin bu dergide yazılar ve şiirler yazmışlardır. Yine bu dönemde Sezai Karakoç’un çıkarmaya başladığı Diriliş dergisi Türk-İslam sentezini bir araya getirerek daha sonraki dönemlerde bu anlayışı savunan şair ve yazarların ortak buluşma yeri olmuştur. Yazarları arasında Rasim Özdenören, Cahit Zarifoğlu, Ebubekir Eeroğlu, Erdem Bayazıt, Alaeddin Özdenören, İsmet Özel bulunmaktaydı. 1980 ve sonrası edebiyatımızda biraz sessizlik olsada derinden süzülerek gelen edebiyat eserleri tekrar dirilerek okuyucusuyla buluşacaktır. Bu dönem edebiyatı daha içe dönük, daha durağan, daha dinlendirilmiş bir edebiyat anlayışıdır. Bu dönem şiiri de bir iç hesaplaşmayı da birlikte getirir. İmgenin içeriği daha saydam hale gelir. Çeviri bu dönem şiirinin ana ekseni dil üzerine oturur ve her türlü deneyimin önü açılır. Şükrü Erbaş, Haydar Ergülen, Ahmet Erhan, Enis Batur, Ahmet Telli, Lale Müldür, Murathan Mungan, Sedat Umran gibi şairler edebiyata yön vermeye başlamışlardır. Yazko Edebiyat, Üç Çiçek, Şiiratı, ve Sonbahar gibi dergiler bu dönemde etkili olan dergilerdir.

Edebiyat dergileri günümüzde artık bir akım oluşturacak ve dönemin şair ve yazarlarını bir arada toplayacak bir işlev üstlenmesede hala edebiyat severler tarafından okunup, takip edilmektedir. Her ne kadar digital ortam basılı eserlere darbe vursa da edebiyat dergiciliği edebiyat var oldukça okuyucuyla buluşacaktır.

Kara Yılkı Edebiyat dergisi de derinden süzülerek geliyor ve edebiyatımızın hayata açıldığı yerde olacaktır. 

Arif Olgun Yeşilyurt

Arif Olgun YEŞİLYURT
Arif Olgun YEŞİLYURT hakkında 13 makale
Önce okur sonra yazar. www.edebikultur.com editörü.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*